Otobüs ve Metro Zammına Sınır Geliyor! Cevdet Yılmaz Düzenlemeyi Açıkladı

Her gün işe, okula ya da hastaneye otobüsle, metroyla, dolmuşla giden milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren bir düzenleme yolda. Belediyelerin toplu taşıma ücretlerine yaptığı zamlar, uzun süredir hem yolcuların bütçesini hem de enflasyonla mücadeleyi zorluyordu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kent içi ulaşım ücretlerindeki artışlara sınır getirileceğinin sinyalini verdi. Düzenleme hayata geçerse belediyeler bilet fiyatlarını enflasyonun çok üzerinde artıramayacak.

Yılmaz Ne Dedi?

Cevdet Yılmaz, Anadolu Ajansı Editör Masası'nda gündeme ilişkin soruları yanıtlarken toplu taşıma ücretlerine özel bir parantez açtı. Yerel yönetimlerin kent içi ulaşım fiyatlarını enflasyonun üzerinde belirlediğini, bunun da dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini söyledi.

Yılmaz, kent içi ulaşımda yerel yönetimlerin yaptığı artışların enflasyonu olumsuz etkilediğini belirterek sınır oluşturma yaklaşımlarının bulunduğunu, enflasyonun çok üzerinde artış yapılmaması gerektiğini ifade etti. Bu sözler, konuyla ilgili bir çalışmanın masada olduğu şeklinde yorumlandı.

Düzenlemeye Neden İhtiyaç Duyuldu?

Yıllık enflasyon eylül ayında yüzde 29,73'e inerek 58 ay sonra ilk kez yüzde 30'un altını gördü. Ancak genel tablodaki bu iyileşmeye rağmen hizmet sektöründeki fiyat artışları aynı hızla yavaşlamıyor. Kira, eğitim ve ulaştırma gibi kalemler enflasyonun en dirençli bölümünü oluşturuyor. Toplu taşıma ücretleri de bu grubun içinde yer alıyor.

Otobüs, metro ve minibüs ücretlerindeki artış, doğrudan vatandaşın günlük harcamasına yansıdığı gibi enflasyon sepetinde de karşılık buluyor. Bir şehirde ulaşıma yapılan yüksek oranlı zam, o ayın enflasyon verisini yukarı çekebiliyor. Ekonomi yönetimi, fiyat artışlarının geçmiş enflasyona değil hedeflenen enflasyona göre belirlenmesini istiyor.

Ücretleri Kim Belirliyor?

Büyükşehirlerde toplu taşıma tarifeleri, belediye bünyesinde toplanan Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararıyla belirleniyor. Otobüs, metro, tramvay ve vapur ücretlerinin yanı sıra minibüs, dolmuş, taksi ve servis tarifeleri de aynı kurulda görüşülüyor. Büyükşehir olmayan illerde ise karar belediye meclisi ve encümeninden çıkıyor.

Mevcut sistemde zam oranı ve zamanlaması konusunda merkezî bir üst sınır bulunmuyor. Bu nedenle bazı şehirlerde yıl içinde birden fazla kez tarife değişikliği yapılabiliyor. Belediyeler ise akaryakıt, personel ve bakım giderlerindeki yükselişi gerekçe gösteriyor.

İstanbul'da Güncel Tarife

Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'da uygulanan ücretler, tartışmanın boyutunu gösteriyor. Hâlihazırda geçerli tarifeye göre:

Tam bilet: 46,20 TL

Öğrenci: 22,55 TL

30 yaş üstü öğrenci: 41,58 TL

Sosyal kart: 33,08 TL

Metrobüs: 33,08 TL'den başlıyor, gidilen durak sayısına göre 68,59 TL'ye kadar çıkıyor.

Günde iki kez tam biletle yolculuk yapan bir çalışan, aktarma yapmadığı varsayımıyla ayda 22 iş günü için 2 bin TL'nin üzerinde ulaşım gideriyle karşılaşıyor. Aktarmalı yolculuklarda bu tutar daha da yükseliyor.

Sınır Nasıl Uygulanabilir?

Yılmaz'ın açıklamasında düzenlemenin ayrıntılarına girilmedi. Kira artışlarında bir dönem uygulanan üst sınır ya da özel okul ücretlerindeki tavan oranı gibi örnekler, benzer bir yöntemin ulaşımda da gündeme gelebileceğine işaret ediyor. Tarife artışlarının belirli bir orana ya da hedef enflasyona bağlanması, konuşulan seçenekler arasında. Düzenlemenin hangi yasal çerçeveyle yapılacağı, kapsamına hangi araçların gireceği ve ne zaman yürürlüğe konulacağı önümüzdeki dönemde netleşecek.

Vatandaşa Etkisi Ne Olur?

Sınırlama hayata geçerse en büyük rahatlamayı toplu taşımayı her gün kullanan çalışanlar, öğrenciler ve emekliler hissedecek. Özellikle asgari ücretle geçinen bir çalışan için ulaşım, kira ve gıdadan sonra en büyük harcama kalemlerinden biri. Ücret artışlarının öngörülebilir hâle gelmesi, hane bütçesinin planlanmasını da kolaylaştıracak.

Öte yandan belediyeler, maliyetlerin altında kalan tarifelerin hizmet kalitesini düşürebileceğini, sefer sayılarının azalabileceğini savunuyor. Düzenleme hazırlanırken bu dengenin nasıl kurulacağı merak ediliyor. Yeni yıl öncesinde birçok belediyenin tarife güncellemesi yapması beklenirken, gözler Ankara'dan gelecek adıma çevrildi.