25 Yıl Evli Kalan Annelere Emeklilik Hakkı Önerisi Meclis'te Dile Getirildi

Milyonlarca ev kadınını ilgilendiren bir öneri Meclis'te dile getirildi. HÜDA PAR Mersin Milletvekili Faruk Dinç, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında 25 yıl evli kalan annelere emeklilik hakkı tanınması çağrısında bulundu. Dinç, "Annelerin ev içi emeğinin değeri bilinmeli, 25 yıl evli kalan annelere emeklilik hakkı tanınmalıdır" dedi.

Önerinin şimdilik bir çağrı niteliğinde olduğunu, yasalaşmış ya da Meclis'te görüşülmekte olan bir düzenleme bulunmadığını belirtmek gerekiyor. Ancak açıklama, ev kadınlarının sosyal güvenlik hakları tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Dinç'ten anneliğe vurgu

Basın toplantısında aile kurumuna ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Dinç, son dönemde kadınları aile içindeki sorumluluklarından soyutlamaya çalışan içeriklerin sosyal medyada yaygınlaştığını savundu. Anneliği küçümseyen yayınların yasaklanmasını isteyen Dinç, ev içi emeğin görünür kılınması gerektiğini vurguladı. Dinç, zorunlu eğitimde ısrarın eğitimin niteliğini gölgelediğini de ileri sürdü. Milletvekili ayrıca sermaye piyasalarındaki fon soruşturmasının tüm boyutlarıyla araştırılmasını ve ihmali bulunanların hesap vermesini talep etti.

Ev hanımları bugün nasıl emekli olabiliyor?

Mevcut sistemde yalnızca evli olmak ya da çocuk yetiştirmek tek başına emeklilik hakkı sağlamıyor. Ev hanımlarının emekli olabilmesi için prim ödemesi gerekiyor. Bunun en yaygın yolu isteğe bağlı sigorta. Herhangi bir işte çalışmayan, 18 yaşını doldurmuş ve kendi adına sigortalı olmayan kişiler isteğe bağlı sigortalı olarak emeklilik primi ödeyebiliyor.

İsteğe bağlı sigortada prim, kişinin seçtiği kazanç üzerinden ödeniyor ve en düşük tutar prime esas kazanç alt sınırına, yani brüt asgari ücrete göre belirleniyor. Brüt asgari ücretin 33 bin 30 lira olduğu dikkate alındığında, yüzde 32 oranıyla yapılan hesaplamaya göre aylık en düşük prim yaklaşık 10 bin 570 lira seviyesinde bulunuyor. Ocak ayında asgari ücretin artmasıyla bu tutar da yükselecek.

Hangi statüden emekli olunuyor?

İsteğe bağlı sigortalılık süreleri, emeklilik aşamasında çoğu zaman Bağ-Kur (4/b) statüsünde değerlendirilebiliyor. Emekliliğin hangi statüden bağlanacağını belirlemede ise son yedi yıllık fiili hizmet süresinin çoğunluğunun hangi statüde geçtiği esas alınıyor. Bu nedenle daha önce SSK'lı olarak çalışmış, ardından isteğe bağlı prim ödemeye başlamış kadınların gün sayısı ve yaş şartını hesaplarken statü kuralını dikkate alması gerekiyor. Yanlış hesaplanan bir statü, emekliliği birkaç yıl öteleyebiliyor.

Doğum borçlanması avantajı

Sigortalılığı bulunan kadınlar için önemli bir avantaj da doğum borçlanması. Sigorta girişinden sonra doğum yapan kadınlar, en fazla üç çocuk için her doğumda iki yıla kadar süreyi borçlanarak hizmet sürelerine ekleyebiliyor. Bu borçlanma, prim gün sayısını artırırken bazı durumlarda emeklilik yaşını da öne çekebiliyor. Ancak borçlanmanın yapılabilmesi için doğumdan önce sigorta girişinin bulunması ve çocuğun yaşıyor olması gibi şartlar aranıyor.

Benzer öneriler daha önce de gündeme geldi

Ev kadınlarına emeklilik hakkı tanınması, geçmişte farklı partilerden milletvekilleri tarafından da zaman zaman gündeme getirildi. Ancak ev içi emeğin prim karşılığı olmadan emekliliğe sayılması, sosyal güvenlik sisteminin finansmanı açısından ciddi bir yük oluşturacağı gerekçesiyle şimdiye kadar hayata geçirilmedi. Uzmanlar, olası bir düzenlemenin devlet destekli prim modeli şeklinde tasarlanabileceğini değerlendiriyor.

Uzmanlardan erken başlama tavsiyesi

Sosyal güvenlik uzmanları, emeklilik planı yapan ev hanımlarına isteğe bağlı sigorta primlerini olabildiğince erken yaşta ödemeye başlamalarını öneriyor. Erken başlanan prim ödemesi, hem gerekli gün sayısının daha kısa sürede tamamlanmasını hem de emeklilik yaşına gelindiğinde maaşa hemen hak kazanılmasını sağlıyor. İsteğe bağlı sigorta başvuruları e-Devlet üzerinden ya da sosyal güvenlik merkezlerine şahsen yapılabiliyor. Primlerin düzenli ödenmesi de önemli; ödenmeyen aylar hizmet süresine sayılmıyor.