Bağ-Kur'lulara İhya Uyarısı! Yıl Sonunu Kaçıran 50 Bin TL Fazla Ödeyebilir

Emekliliği için prim günü eksik olan Bağ-Kur'lular için yıl sonu kritik bir eşik haline geldi. Geçmişte prim borcu nedeniyle dondurulan sürelerini "ihya" yoluyla canlandırmak isteyenlerin ödeyeceği tutar, ocak ayında yeni asgari ücretle birlikte artacak. Hesaplamalara göre 1 yıllık ihyada fark 50 bin lirayı aşabilir. Bu nedenle başvurusunu bu yıl içinde yapanlar daha avantajlı konumda olacak.

Emeklilikte yaş ve sigortalılık süresinin yanı sıra prim gün sayısı da belirleyici şartlardan biri. Eksik primi olanlar doğum ve askerlik borçlanmasıyla gün kazanabildiği gibi, Bağ-Kur'lular için bir de ihya imkânı bulunuyor.

İhya nedir, kimler yararlanabilir?

2008, 2015, 2018 ve 2021 yıllarında yapılan yasal düzenlemelerle, geçmişte Bağ-Kur prim borcu bulunanların borçları silinirken bu borçlara ait hizmet süreleri donduruldu. Aynı düzenlemeler, dondurulan bu sürelerin ileride istenirse canlandırılmasının, yani ihya edilmesinin yolunu da açtı.

Böylece geçmişte iş yeri açan ya da şirket ortağı olan ve dondurulmuş prim günü bulunan Bağ-Kur'lular, ihtiyaç duymaları halinde bu süreleri canlandırarak prim gün sayılarına ekletebiliyor. Bunun için Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurmak ve hesaplanan tutarın tamamını belirlenen sürede ödemek gerekiyor.

Bu yıl ihyanın maliyeti ne kadar?

Yıl sonuna kadar yapılan başvurularda ihya, mevcut asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. Halen günlük prime esas kazanç alt sınırı 1.101 lira. İhya için bu tutarın yüzde 45'i oranında, yani günlük en az 495,45 lira ödeniyor. Buna göre 1 aylık ihyanın maliyeti 14 bin 863 lira 50 kuruş, 1 yıllık ihyanın maliyeti ise 178 bin 362 lira.

Ocakta ne kadar artacak?

1 Ocak'tan itibaren tutarlar yeni asgari ücrete göre yeniden hesaplanacak. Yapılan hesaplamalara göre senaryolar şöyle:

Asgari ücrete yüzde 28,4 zam: Günlük ihya 636,16 liraya, aylık 19 bin 84 liraya, yıllık 229 bin 16 liraya çıkar. Aylık fark 4 bin 221 lira, yıllık fark 50 bin 654 lira olur.

Yüzde 30 zam: Günlük 644,09 lira, aylık 19 bin 322 lira, yıllık 231 bin 870 lira.

Yüzde 35 zam: Günlük 668,86 lira, aylık 20 bin 65 lira, yıllık 240 bin 788 lira. Bu senaryoda yıllık maliyet 62 bin 426 lira artar.

Ya hep ya hiç kuralı

İhyanın önemli bir ayrıntısı, dondurulan sürenin tamamının canlandırılması zorunluluğu. Sigortalı "sadece bir kısmını ihya edeceğim" diyemiyor; yapılacak ödemeyle günlerin tamamı hizmete ekleniyor. Ödeme için ise SGK'nın tebliğ tarihinden itibaren 3 aylık süre tanınıyor. Borçlanmalarda bu süre 1 ay.

Kadın esnafa doğum borçlanması daha hesaplı

Doğum borçlanmasında brüt asgari ücretin yüzde 32'si oranında ödeme yapılıyor. Şu an 1 günlük doğum borçlanması 352,32 lira, 1 aylık doğum borçlanması 10 bin 569 lira. Askerlik borçlanması ise ihya ile aynı tutarda. Bu nedenle imkânı olan kadın esnafın eksik primlerini doğum borçlanmasıyla tamamlaması daha ekonomik oluyor. Üstelik borçlanmada, ihyadan farklı olarak tüm süre yerine yalnızca ihtiyaç duyulan kadar gün için işlem yapılabiliyor.

SSK'dan emeklilik yolu

Bağ-Kur'luların bir iş yerinde SSK'lı çalışması da mümkün. 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olanlarda hangi statüden emekli olunacağı belirlenirken son 2.520 günlük (7 yıl) prime bakılıyor. Bu sürede son 1.261 gün SSK primi bulunanlar SSK emeklilik şartlarına tabi oluyor ve Bağ-Kur'a göre daha az primle emeklilik yolu açılabiliyor. Emeklilik planı yapan esnafın, ihya kararı vermeden önce hizmet dökümünü e-Devlet'ten kontrol ederek bu seçenekleri birlikte değerlendirmesi öneriliyor.